Vervuilende bouwmaterialen: wat vermijden we en waarom?
De bouwsector is verantwoordelijk voor een groot deel van de mondiale CO2-uitstoot en het grondstoffenverbruik. Een groot deel van die impact zit in de materialen: hoe ze worden gewonnen, geproduceerd en verwerkt. Bij NORQ kiezen we bewust voor materialen met een lage impact. Dat begint met weten welke materialen een hoge impact hebben.
Hoe je materialen vergelijkt
Een handige manier om materialen te beoordelen is de materialenpiramide. Die plaatst materialen op een schaal van laagste naar hoogste milieu-impact, gebaseerd op de hoeveelheid energie en grondstoffen die nodig zijn voor productie, transport en verwerking.
Onderaan de piramide staan materialen die weinig energie vragen en dicht bij de natuur zijn: onbewerkt hout, leem, hennep, vlas. Bovenaan staan materialen die veel energie kosten en veel uitstoten: aluminium, synthetisch plastic, bepaalde soorten beton.
De piramide is een hulpmiddel, geen absolute ranglijst. Context, toepassing en levensduur spelen altijd mee. Maar als leidraad voor materiaalkeuze is het een nuttig vertrekpunt.
Materialen met een hoge impact
Beton
Beton is het meest gebruikte bouwmateriaal ter wereld. De productie van cement, de bindende component in beton, is verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de wereldwijde CO2-uitstoot. Beton slaat geen CO2 op en is aan het einde van zijn levensduur moeilijk te recyclen tot hoogwaardig materiaal.
In biobased bouw vermijden we beton waar mogelijk. Voor funderingen is beton soms onvermijdelijk, maar ook daar worden alternatieven steeds verder ontwikkeld.
Staal
Staalproductie vraagt veel energie en stoot veel CO2 uit. Staal is wel goed te recyclen, wat de impact over de levensduur beperkt. Toch is houtskeletbouw in veel gevallen een betere keuze dan staalskeletbouw, zowel qua CO2-balans als qua eigenschappen voor de eindgebruiker.
EPS en PUR-isolatie
EPS (piepschuim) en PUR (polyurethaanschuim) zijn de meest gebruikte isolatiematerialen in de Nederlandse bouw. Ze isoleren goed, maar zijn gemaakt van fossiele grondstoffen, slaan geen CO2 op en zijn aan het einde van hun levensduur nagenoeg niet te recyclen. Bij verbranding komen schadelijke stoffen vrij.
Biobased alternatieven zoals isovlas en Agapan presteren thermisch vergelijkbaar, maar hebben een fractie van de milieu-impact.
Synthetische dampremmers en folies
Veel conventionele bouwconstructies gebruiken synthetische folies voor luchtdichtheid en dampremming. Die folies zijn gemaakt van plastic en zijn na gebruik afval. NORQ werkt met dampopen, biobased alternatieven die de luchtdichtheidslaag vormen zonder synthetisch plastic.
Wat NORQ wel gebruikt
NORQ kiest voor materialen die laag scoren op de piramide: hout voor de draagconstructie, biobased isolatie voor de schil, kalk en hennep voor wanden, en zoveel mogelijk biobased afwerkingsmaterialen. De keuzes worden per project onderbouwd en vastgelegd in een materiaalspecificatie.
Dat geeft opdrachtgevers transparantie over wat er in hun gebouw zit, en maakt een MPG-berekening eenvoudiger.
Veelgestelde vragen
Biobased en circulair overlappen, maar zijn niet hetzelfde. Biobased materialen zijn van nature composteerbaar of herbruikbaar, wat circulair hergebruik vergemakkelijkt. NORQ denkt in de ontwerpfase al na over demontage en hergebruik.
MPG staat voor MilieuPrestatie Gebouwen. Het is een berekening van de milieu-impact van alle materialen in een gebouw over de hele levensduur. Biobased materialen scoren beter dan hun synthetische tegenhangers, omdat ze CO2 opslaan en minder energie kosten bij productie. Hoe strenger de MPG-norm, des te groter het voordeel van biobased bouwen.
Soms is dat onvermijdelijk, bijvoorbeeld voor funderingen of technische onderdelen. In die gevallen kiezen we voor materialen met de laagst mogelijke impact en leggen we de keuze uit aan de opdrachtgever.
Meer artikelen
- Verduurzamen
- Biobased
Duurzame installaties bij biobased bouw
Een goed biobased gebouw vraagt om installaties die daarbij passen. Wie een houtskeletbouwwoning bouwt met biobased isolatie en vervolgens een ouderwetse cv-ketel op gas installeert, laat kansen liggen. Installatie is geen aparte discipline: het is onderdeel van het gebouw.